Floww
- door Marc Schechtl

Durf te weten

Al in de jaren ‘90 verschenen de eerste berichten dat mobiele telefoons onze gezondheid kunnen schaden. Nu, ruim twintig jaar en duizenden wetenschappelijke onderzoeken later, komt langzaam maar zeker een keerpunt in zicht. Een Wifi-verbod op crèches in Frankrijk, eenzelfde verbod voor kleuterscholen op Cyprus, een hartenkreet van de voormalig directeur-generaal van de Wereldgezondheidsorganisatie, een arts nota bene, die zegt dat het gebruik risico’s voor de gezondheid met zich meebrengt…
Ook als je mensen om je heen vraagt, hoor je steeds vaker dat ze denken dat straling invloed heeft. Maar in Nederland is het officiële standpunt van de overheid nog steeds dat het geen kwaad kan. En dan zijn er ook nog hele volksstammen die de schadelijke effecten direct naar het land der fabelen verwijzen. Wat denk ik veel te maken heeft met de menselijke eigenschap om feiten te ontkennen die niet overeenkomen met ons gewenste wereldbeeld.

Ook ik trapte in deze ‘ontkenningsvalkuil’. Jarenlang heb ik geprobeerd te negeren dat ik last had van een computer. Ik wilde dat gewoonweg niet weten. ‘Lekker, vaag…, last van een computer. Je ziet niets, hoe kan dat nu invloed hebben?’ Dat waren de eerste twijfels die door mijn hoofd gingen. Vervolgens, meer rationeel; ‘Als je last kan hebben van een computer zouden artsen ervan moeten weten, dan had de overheid wel aan de bel getrokken...’ Ik wilde, kortom, het probleem niet onderkennen. Ik leerde die jaren dat als je klachten of signalen negeert dit een goede voedingsbodem is voor klachten om te groeien. Dat was een lange en pijnlijke weg.

Het begon met gevoelens van stress, vervolgens vermoeidheid overdag. Later kwamen daar concentratieproblemen bij. Het laatste jaar van ontkenning moest ik al na een half uur achter de computer stoppen om mijn energie weer op te laden. Hoe lang we problemen negeren en ze niet bij de wortel aanpakken, blijft intrigerend. Al met al duurde het vijf jaar voordat ik aan mezelf durfde toe te geven dat ik last had van onze draadloze gemakken. Pas toen de problemen zo groot waren dat ik noodgedwongen moest verhuizen naar een tent in een natuurgebied, ging ik uiteindelijk op zoek ging naar oplossingen.
Waarom onderkende ik het probleem van straling niet eerder? Wat het nu echt nodig dat ik eerst in een tent terecht moest komen?

Dit vroeg ik mij af op het terras van een Amsterdams café in 2004. En als een blikseminslag werd mij dit toen helder. Het ontbrak mij in die jaren aan openheid en moed om goed te kijken naar het probleem. Ik ‘durfde niet te weten’. Blijkbaar durfde ook ik de feiten eerst niet onder ogen te zien. Wilde ik mij niet bewust zijn van deze ‘ongemakkelijke waarheid’.

Inmiddels zie ik de ontkenning wereldwijd. Een parallel met de klimaatdiscussie dient zich aan. In de NRC las ik een interview met Al Gore, die het volgende heldere antwoord gaf op de vraag hoe hij tegen ontkenners van de klimaatverandering aankeek. “Je hoort vaak: het is domme onwetendheid of arrogantie. Ik denk niet dat dit de enige mogelijkheden zijn. Als mensen zijn we vatbaar voor wat psychologen ‘ontkenning’ noemen. Een variant daarop is het ‘principe van systeemrechtvaardiging’. We hebben allemaal de behoefte om aan te nemen dat de bredere structuren waarin we leven wel in orde zijn. Als iemand deze basale aanname betwist, maakt ons dat bang.”
We weten allemaal dat angst een slechte raadgever is. Maar om je eigen angst of weerstand te kunnen zien, is openheid en zelfreflectie nodig. En anders werkt de toename van het probleem als een soort breekijzer voor je weerstanden. Zo kom je ook tot openheid, maar dat is de pijnlijke, lange route, waarvan ik hoop dat we die zoveel mogelijk kunnen voorkomen.

Daarom liep ik vijf jaar met klachten voor ik me intensief ging verdiepen in het probleem van straling. Ik besefte dat straling een wereldwijd fenomeen is, dat het speelt in iedere woning, op elk kantoor en in iedere school. Maar inmiddels had ik ook ervaren dat het geen probleem hoeft te zijn. Het ogenschijnlijk onoplosbare probleem verdween toen ik het onder ogen durfde te zien. Sterker nog; ik weet nu dat je de straling ook vóór je kunt laten werken. Dat is volgens mij ook wat nu van ons allen wordt gevraagd. Bewust omgaan met onze mobiele telefoons en tablets. Goed, daar hebben we wel wat openheid en moed voor nodig.
Maar mijn ervaring is dat de oplossingen dan vanzelf komen.

Ik wens daarom overheid, wetenschappers, bedrijven en iedereen voldoende moed om ‘problemen’ onder ogen te zien. Dan kunnen we samen gaan werken aan oplossingen. Wereldwijd. Daarom: durf te weten!